Periyodik Kontrol Raporu Nasıl Okunur? Bölüm Bölüm Rehber

Periyodik kontrol raporu, bir iş ekipmanının kontrol tarihinde güvenli kullanım koşullarını sağlayıp sağlamadığını belgeleyen teknik ve hukuki bir kayıttır. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında düzenlenen bu raporlar; İSG denetimlerinde, olası bir iş kazası sonrasındaki incelemelerde ve iç denetimlerde ilk bakılan belgeler arasındadır. Buna rağmen raporlar çoğu zaman yalnızca son sayfadaki sonuç ifadesine bakılarak dosyalanır. Bu rehberde, bir raporu işveren, İSG uzmanı veya teknik müdür gözüyle nasıl okumanız gerektiğini bölüm bölüm açıklıyoruz.

1. Kimlik Bilgileri: Rapor Doğru Ekipmana mı Ait?

Raporun ilk bölümü, işyerinin ve ekipmanın kimliğini tanımlar. İlk kontrol etmeniz gereken nokta, raporun gerçekten sahadaki ekipmana ait olup olmadığıdır. Özellikle aynı tipte birden fazla ekipmanı bulunan tesislerde karışıklık sık görülür.

• İşyeri bilgileri: Unvan, adres ve SGK işyeri sicil numarası, İSG-KATİP görevlendirmesindeki bilgilerle uyumlu olmalıdır.
• Ekipman tanımı: Ekipman türü, imalatçı, model, seri numarası, imal yılı ve kapasite gibi bilgiler ekipmanın etiket plakasıyla karşılaştırılmalıdır.
• Konum: Ekipmanın bulunduğu bölüm veya hat açıkça yazılmalıdır; bu bilgi envanter takibini kolaylaştırır.

2. Kontrolü Yapan Kuruluş ve Yetkili Kişi

Raporda kontrolü yapan kuruluşun ve yetkili kişinin bilgileri yer alır. Bu bölümde üç soruya yanıt arayın:

1. Görevlendirme yapılmış mı? Periyodik kontrolden önce görevlendirmenin İSG-KATİP üzerinden yapılmış olması gerekir. Ayrıntılar için İSG-KATİP görevlendirme rehberimize bakabilirsiniz.
2. Yetkili kişi uygun mu? Kontrolü yapan kişinin, yönetmelikte ilgili ekipman grubu için tanımlanan meslek grubundan olması gerekir.
3. Akreditasyon gerekli mi? Yönetmeliğin 23.12.2025 tarihli değişikliğiyle akreditasyon zorunlu ekipman grupları genişletilmiştir. Bu gruplarda raporun, ilgili kapsamda TÜRKAK tarafından akredite edilmiş bir muayene kuruluşunca düzenlenmesi gerekir. Kuruluşun akreditasyon durumunu TÜRKAK'ın doğrulama sistemi üzerinden kontrol edebilirsiniz; TÜRKAK akreditasyonu yazımız bu konuda yol gösterir.

3. Dayanak, Yöntem ve Ölçüm Cihazları

İyi hazırlanmış bir rapor, kontrolün hangi mevzuat ve standarda göre yapıldığını belirtir. Örneğin vinçlerde TS EN 13001, çelik tel halatlarda TS ISO 4309, elektrik tesisatında TS HD 60364, basınçlı kaplarda TS EN 13445-5 gibi referanslar görülür. Yöntem bölümünde görsel muayene, fonksiyon testi, yük testi, hidrostatik test veya elektriksel ölçüm gibi uygulanan işlemler listelenir.

Ölçüm içeren kontrollerde kullanılan cihazların tanımlanması ve kalibrasyonlarının izlenebilir olması, sonuçların güvenilirliği için önemlidir. Raporda bir ölçüm yapıldığı yazıyor ancak ölçülen değer verilmiyorsa bunu kontrolü yapan kuruluşa sormanız yerinde olur.

4. Bulgular: Kontrol Maddeleri ve Ölçüm Sonuçları

Raporun en değerli bölümü bulgulardır. Bu bölümde her kontrol maddesinin sonucu, ölçülen değerler ve varsa açıklamalar yer alır.

• Kontrol maddeleri: Fren, sınır şalteri, emniyet ventili, koruyucu ve acil durdurma gibi kritik elemanların tek tek değerlendirildiğini görmelisiniz.
• Test değerleri: Kaldırma ekipmanlarında uygulanan test yükü, basınçlı ekipmanlarda test basıncı, elektrik ölçümlerinde ölçülen değer ve karşılaştırıldığı kriter açıkça yazılmalıdır.
• Uygulanamayan maddeler: Bir kontrol maddesi yapılamadıysa gerekçesi belirtilmelidir. Yapılamayan bir test, uygun sonuç olarak yorumlanmamalıdır.

5. Sonuç ve Uygunsuzluklar

Sonuç bölümü, ekipmanın kullanıma uygun olup olmadığını açıkça belirtir. Uygunsuzluk tespit edilmişse her biri ayrı ayrı tanımlanmalı ve düzeltici öneriyle birlikte verilmelidir. Rapordaki ifadeler kuruluştan kuruluşa farklılık gösterebilir; önemli olan, sonucun yoruma yer bırakmayacak açıklıkta yazılmasıdır.

6. Sonraki Kontrol Tarihi

Raporda bir sonraki kontrol tarihi belirtilir. Standartta aksi yoksa pek çok ekipman için bu süre bir yıldır; ancak ilgili standart, imalatçı talimatı veya risk değerlendirmesi daha kısa bir periyot öngörebilir. Ayrıntılar için periyodik kontrol süreleri yazımıza göz atabilirsiniz. Ekipman büyük bir onarım, tadilat, kaza veya uzun süreli duruş sonrasında yeniden kullanıma alınacaksa, bir sonraki tarih beklenmeden kontrol yaptırılmalıdır.

Sık Görülen Rapor Hataları

Aşağıdaki durumlardan biriyle karşılaşırsanız raporu kontrolü yapan kuruluşa geri iletmeniz ve düzeltilmesini istemeniz önerilir:

• Seri numarası veya kapasite bilgisinin etiket plakasıyla uyuşmaması,
• Yük testi ya da basınç testi yapıldığı belirtildiği hâlde test değerinin yazılmaması,
• Uygunsuzluk listelendiği hâlde sonucun koşulsuz uygun olarak verilmesi,
• Bir sonraki kontrol tarihinin eksik olması,
• Akreditasyon kapsamı dışındaki bir ekipman için düzenlenen raporun akredite rapor gibi sunulması.

Raporu Aldıktan Sonra: İşveren İçin Kontrol Listesi

• Rapordaki ekipman bilgilerini envanter listenizle eşleştirin.
• Uygunsuzlukları sorumlu ve termin atayarak bir aksiyon planına dönüştürün.
• Uygun olmayan ekipmanı fiilen kullanım dışı bırakın; bunu yalnızca raporda görmek yeterli değildir.
• Düzeltmeleri kayıt altına alın ve gerekiyorsa yeniden kontrol planlayın.
• Raporları denetimde kolayca ibraz edebileceğiniz şekilde düzenli olarak arşivleyin.

Raporunuzdaki bir ifadeyi yorumlamakta zorlanıyorsanız, kontrolü yapan kuruluştan açıklama istemek en doğru yoldur. SBE Mühendislik'in TÜRKAK akreditasyon kapsamı; kaldırma ve iletme makineleri, elektrik/alçak gerilim tesisatları ile basınçlı kaplar ve kazanlar gruplarındaki belirli ekipman türlerini içerir. Ekipmanınızın kapsamda olup olmadığını teklif aşamasında kapsam listemizle birlikte teyit ederiz. Tesisinize özel planlama için teklif talebi oluşturabilirsiniz.