Periyodik kontrol (fenni muayene), iş ekipmanlarının güvenli kullanımını sağlamak amacıyla belirli aralıklarla yetkili kişilerce yapılan zorunlu mühendislik denetimidir. Bu kontrol, ekipmanın bakımından farklıdır: bakım ekipmanın çalışır durumda tutulmasını hedeflerken, periyodik kontrol operatörün, çevredeki çalışanların ve kaldırılan/işlenen yükün güvenliğinin sağlanıp sağlanmadığını objektif olarak test eder.
Periyodik Kontrol Zorunlu mu?
Evet. İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereği çalışanların güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Periyodik kontroller, 25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği esas alınarak yürütülür ve yasal olarak zorunludur. Kutusundan henüz çıkmış sıfır bir ekipman dahi, yönetmelikte belirlenen ilk kontrol tarihinden itibaren bu kapsama girer.
Hangi Ekipmanlar Kapsamdadır?
- Kaldırma ve iletme ekipmanları: vinç, forklift, caraskal, transpalet, asansör, yürüyen merdiven, istif makinesi.
- Basınçlı kaplar ve kazanlar: kompresör hava tankı, buhar/kalorifer kazanı, hidrofor, LPG tankı.
- Elektrik tesisatı: topraklama, yıldırımdan korunma (paratoner), pano ve iç tesisat.
- Yangın ve algılama sistemleri ile patlayıcı ortam (ATEX) ekipmanları.
Periyodik Kontrol Süreleri
Kontrol sıklığı ekipman tipine ve ilgili standarda göre değişir. Üretici daha kısa bir süre belirtmediyse, kaldırma ve iletme ekipmanları ile elektrik topraklaması için genel kural yılda en az bir kez kontroldür. Bu bir üst limittir: ağır sanayi, üç vardiya, korozyonlu (deniz kenarı) veya tozlu/kimyasal ortamlarda, risk değerlendirmesini yapan İSG uzmanı bu süreyi altı aya, hatta üç aya kadar kısaltma yetkisine sahiptir.
Kimler Yapabilir?
Periyodik kontrol, ekipman türüne göre yetkili mühendis veya tekniker tarafından yapılmalıdır. Raporun resmî denetimlerde, hukuki süreçlerde ve uluslararası alanda geçerli olabilmesi için kontrolün TÜRKAK akredite (TS EN ISO/IEC 17020) A Tipi Muayene Kuruluşu tarafından yürütülmesi en güvenli yoldur. SBE Mühendislik, AB-0372-M akreditasyon numarası ile bu kapsamda hizmet vermektedir.
Yaptırılmamasının Sonuçları
- İSG denetimlerinde idari para cezası ve gerektiğinde işin durdurulması,
- İş kazası hâlinde işverenin cezai ve hukuki sorumluluğu,
- Uygun raporu bulunmayan iş yerlerinde sigorta teminatının geçersiz sayılması riski.
Özet
Periyodik kontrol, isteğe bağlı bir işlem değil; yasal bir yükümlülük ve iş güvenliğinin temel taşıdır. Tesisinizdeki ekipmanların kapsam ve sürelerini netleştirmek için akredite bir muayene kuruluşundan destek almanız, hem yasal uyumu hem de çalışan güvenliğini güvence altına alır.